Apstrakt: Značajne i česte fluktuacije ljudi podstakle su Evropsku uniju (EU) da se od 2015. godine bavi izazovima migracije implementacijom informaciono-tehnoloških sistema koji koriste veštačku inteligenciju (VI). Zemlje članice Šengenskog prostora imaju za cilj da poboljšaju bezbednost, spreče neovlašćene migracije i zaštite javno zdravlje ublažavanjem rizika povezanih sa državljanima trećih zemalja koji su izuzeti od viza. Da bi se ovi ciljevi operacionalizovali, Evropska komisija je 2016. godine predložila Evropski sistem za informacije o putovanjima i odobrenje putovanja (ETIAS), koji je usvojen 2018. godine. ETIAS je osmišljen da izda ovlašćenja za putovanja državljanima trećih zemalja koji su izuzeti od vize i da prikuplja relevantne informacije o putnicima pre njihovog dolaska na spoljne granice Šengenskog prostora. Prikupljanje, obrada, skladištenje i, u određenim slučajevima, deljenje posebnih kategorija ličnih podataka u svrhu ovlašćenja za putovanja u okviru ETIAS-a izazvali su zabrinutost u vezi sa osnovnim namerama EU. Ovaj rad ispituje karakteristike i praktične implikacije ETIAS-a, nudeći novu perspektivu na upravljanje granicama EU. Procenjuje se efikasnost sistema u poboljšanju bezbednosti kroz kontrolu migracija na spoljnim granicama Šengenskog prostora i postavlja se pitanje da li ETIAS postiže svoje navedene ciljeve ili, umesto toga, krši ljudska prava državljana trećih zemalja izuzetih od vize, posebno njihova prava na privatnost i zaštitu podataka, u cilju ostvarivanja širih ciljeva nadzora i masovne kontrole. Abstrakt: Significant and frequent population fluctuations have prompted the European Union (EU) to address migration challenges since 2015 by implementing information technology systems utilising artificial intelligence (AI). Schengen Area member states aim to enhance security, prevent unauthorised migration, and protect public health by mitigating risks associated with visa-exempt third-country nationals. To operationalise these objectives, the European Commission proposed the European Travel Information and Authorisation System (ETIAS) in 2016, which was adopted in 2018. ETIAS is designed to issue travel authorisations for visa-exempt third-country nationals and to collect relevant information on travelers prior to their arrival at the external borders of the Schengen Area. The collection, processing, storage, and, in certain cases, sharing of special categories of personal data for ETIAS travel authorisation purposes have raised concerns regarding the underlying intentions of the EU. This paper examines the features and practical implications of ETIAS, offering a new perspective on EU border management. It evaluates the system's effectiveness in enhancing security through migration control at the external borders of the Schengen Area and questions whether ETIAS achieves its stated objectives or, instead, infringes on the human rights of visa-exempt third-country nationals, particularly their rights to privacy and data protection, in pursuit of broader surveillance and mass control goals. eng Novi Sad : The University of Business Academy, The Faculty of Law for Commerce and Judiciary application/pdf 284078 bytes 2025 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode info:eu-repo/semantics/conferenceProceedings Evropski sistem za informacije o putovanjima i odobrenje putovanja (ETIAS)-masovna zaštita ili masovna kontrola? European travel information and authorisation system (ETIAS)-mass protection or mass control? Ključne reči: ETIAS; pravo na privatan život; zaštita podataka; bezbednost; masovna kontrola. Keywords: ETIAS; right to private life; data protection; security; mass control. Staparski, Tamara Ranaldi, Valentina XXII International Scientific Conference „Legal days – Prof. Slavko Carić” “Law and Justice” volume: 22 startpage: 340 endpage: 351 https://unilib.phaidrabg.rs/o:8346 doi:10.5937/PDSC25340S ISBN: 978-86-86121-84-4