All rights reserved application/pdf 4606791 bytes Rakonjac, Ljubinko Matović, Milić Ratknić, Mihailo info:eu-repo/semantics/review srp Zbornik radova Instituta za šumarstvo number: 52-53 startpage: 135 endpage: 151 Institut za šumarstvo UGROŽENE RETKE VRSTE I TAKSONI ŠUMSKOG DRVEĆA NA PODRUČJU JUGOZAPADNE SRBIJE Veći deo Evrope je u periodu glacijacije pretrpeo redukciju znatnog broja šumskih vrsta drveća. Smanjujući svoj areal u opštem procesu selekcije, adaptacije i borbe za opstanak, došlo je do osiromašenja, segregacije i diferencijacije vegetacije, kako u horizontalnom, tako i u vertikalnom pravcu. U tom kontekstu jugozapadna Srbija je imala drugačiju sudbinu. U njenim dobro zaštićenim refugijalnim prostorima veliki broj tercijernih vrsta je preživeo i zadržao svoje prediluvijalne, kasno pliocenske karakteristike. U dendroflorističkom smislu područje jugozapadne Srbije nije dovoljno istraženo. Specifičnosti reljefa ovog područja su klisure i kanjoni, relativno visoke planine i doline u kojima se nalaze raznovrsni šumski kompleksi. U refugijalnim staništima našle su pribežište mnoge tercijerne i reliktne vrste drveća. Naravno, i spoljašnji faktori, pre svega klima i geološka podloga, u mnogome su doprineli da brojne vrste drveća čine integralni deo recentne flore jugozapadne Srbije. U poslednjim decenijama izražena je tendencija degradacije i potpunog uništavanja nekih staništa što je uslovilo smanjenje i potpun nestanak nekih retkih vrsta drveća. Tako na primer, već je nestalo jedno od dva nalazišta zlatnog bora (Pinus sylvestris var. zlatiborica Oman.), izuzetna prirodna retkost (Tošić, 2000). Nestanak preti i Mišićevoj smrči (Picea abies var. misicii Matović et Pavlović). Ugrožene su od nestajanja i populacije piramidalne jele (Abies albavar pyramidalis Carr. Panticeve omorike (Picea omorika var. vukomanii Pavlovic et Matovic), kao i većeg broja retkih i endemoreliktnih vrsta drveća jugozapadne Srbije. The number of forest tree species was significantly reduced during the glaciation throughout the greater part of Europe. The reduction of the range in the general process of selection, adaptation and the struggle for survival caused the depletion, segregation and differentiation of vegetation, both in horizontal and in vertical directions. In this context, south-west Serbia had a different fortune. In its well-protected refugium spaces, a great number of Tertiary species survived and retained the pre-illuvial, late Pliocene characteristics. The dendrofl.ora of south-west Serbia has not been sufficiently researched. The specificities of its relief are the gorges and canyons, relatively high mountains and the valleys with diverse forest complexes. In the refugium sites, there are many Tertiary and relic tree species. Due to the external causal factors, primarily the climate and bedrock, numerous tree species are now an integral part of the recent flora of south-west Serbia. During the last decades, there was a tendency of degradation and complete destruction of some sites. which conditioned the reduction and complete extinction of some rare tree species. For example, one of the two sites of golden pine (Pinus sylvestris var. zlatiborica Oman.) which was an exceptional natural rarity (Tošić, 2000). Mišić's spruce (Picea abies var. misicii Matović et Pavlović) is also threatened by extinction. Endangered by extinction are also the populations of pyramidal fir (Abies alba var pyramidalis Carr., Serbian spruce (Picea omorika var. vukomanii Pavlovic et Matovic), as well as a great number of rare and endemorelic tree species of South-west Serbia. https://unilib.phaidrabg.rs/o:6342 ISSN: 0354-1894 2005 jugozapadna Srbija, retko drvece, endemiti, relikti, degradacija, zastita. South-west Serbia, rare trees, endemics, relics, degradation, protection.