o:5476 Teorija sistema i kritički pojmovi u post-tranzicionoj sociologiji World-systems theory and critical concepts in post-transition sociology sr Sažetak: Zagovornici teorije svetskih sistema naglašavaju potrebu za multidisciplinarnim pristupom svetskoj istoriji i društvenim promenama. Na osnovu isticanja svetskog sistema kao prvenstvene jedinice društvene analize, pojedini koncepti te složene teorije doživeli su renesansu u post-tranzicionom periodu globalnog društva. Post-tranzicionim periodom ne označavamo doba ostvarenja ciljeva tranzicionih procesa, nego više svest o tome da ekonomska liberalizacija, rušenje trgovinskih barijera, kao i radikalna privatizacija, nije rešila one probleme zbog kojih je uvedena. Pojmovi selektovani za predmet analize počevši od lumpenburžoazije, kompradorske buržoazije, autokolonijalizma kao i populizma, izdvojeni su na osnovu njihovog odnosa prema teoriji svetskih sistema, kao i na osnovu učestalosti javljanja u recentnim polemikama. Antinomijski sažeto: potpuno prihvatiti paradigme humanističkih nauke koje potiču iz metropola isto je kao i potpuno ih odbaciti; zanemariti njihov ekonomski temelj sa druge strane vodi kulturološkom razglabanju, dok je Poperovo pripisivanje vere u nužnost marksističkom dogmatizmu izazvalo potpuno slepilo za isti fenomen na liberalnoj strani. Summary: The proponents of the world-systems theory emphasize the need for multidisciplinary approach to the world history and social changes. Thanks to the fact that the world system has been taken as the primary unit of social analysis, certain concepts of this complex theory have undergone renaissance during the post-transition period of global society. The term post-transition period does not refer to the period of achieving the goals of transitional processes, but rather to the awareness that economic liberalization, renouncing trade barriers and radical privatization have not solved the problems because of which they were introduced in the first place. The concepts selected for this analysis, starting with lumpenbourgeoisie, comprador bourgeoisie, auto-colonialism and populism, have been chosen because they are relevant for the world-systems theory and quite frequent in recent debates. Antinomically summarized: to accept unquestionably the paradigms of humanities coming from the metropolis is the same as to reject them completely; disregarding their economic foundation, on the other hand, leads to endless cultural discussions, while Popper’s ascription of faith to necessity of Marxist dogmatism has produced total blindness for the same phenomenon on liberal side. Ključne reči: Teorija sistema, lumpenburžoazija, kompradorska buržoazija, autokolonijalizam, populizam. Keywords: world-systems theory, lumpenbourgeoisie, comprador bourgeoisie, auto-colonialism, populism. 1552100 978-86-6019-099-6 91552100 30800905 2024-09-30T08:53:11.736Z 44 yes 46 Srđan Damnjanović Pravni fakultet u Novom Sadu, Univerzitet Privredna akademija u Novom Sadu ;The Faculty of Law for Commerce and Judiciary in Novi Sad, The University of Business Academy in Novi Sad 1932391 0000-0002-7039-870X application/pdf 2897380 https://unilib.phaidrabg.rs/o:5476 no yes 16 70 92000004 211A01 Privrednopravni okvir i ekonomski razvoj država Jugoistočne Evrope: zbornik radova sa međunarodnog naučnog skupa 716 727 Novi Sad: Univerzitet Privredna akademija, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe 2019