o:5395 Militantna demokratija – ima li slobode za neprijatelje slobode? Militant democracy - is there freedom for freedom enemies? sr Sažetak: Demokratsko uređenje država predstavlja dominantni način političke organizacije u savremenom svetu. Kao i drugi oblici državnih uređenja i demokratija ispoljava određene slabosti, među kojima su izopačenje javnosti i opasnosti od samoukidanja demokratije. Osnivanje i rad političkih stranaka, kao političkoj snazi i sastavnom činiocu političkog procesa, počiva na jednom od davno priznatih prava – prava na udruživanje. Sve dok su ciljevi političke partije demokratski, nema problema, ali kada jedna politička grupacija iskoristi demokratske mehanizme i osvoji vlast, a zatim uspostavi nedemokratski režim, u njemu se uspostavlja jedna apsolutna društveno - istorijska istina (nacional-socijalizam, fašizam, boljševizam) koja se pretvara u vladajuću ideologiju, a svi koji se sa njom ne slažu u „političke neprijatelje“ – ne samo da se drugačije mišljenje ne toleriše, nego se suzbija, zabranjuje i najoštrije sankcioniše. Postavlja se pitanje da li se demokratskim putem može ukinuti demokratija? Tolerantnost i neisključivost demokratskog poretka nasuprot svake ideje, programa i propagirane društvene “istine”, vodi opasnosti od samoukidanja demokratije. Cilj ovog rada je ukazivanje na problem očuvanja demokratije, nedemokratskim sredstvima. Analizira se pojam i ciljevi „militantne demokratije“, kao i osnovanost primene ovog instituta u cilju zaštite demokratije od njenih neprijatelja. Razmatraju se mehanizmi zaštite demokratskog društva u situacijama kada se neko koristi pravima i slobodama, u cilju podrivanja i uništenja demokratije, putem analize oba dijametralno suprotna rešenja – opredeljenjem demokratskog režima da bude tolerantan i ostane demokratski do svog uništenja, tj. inkluzivna demokratija ili suprotstavljanjem onima koji teže njegovom uništenju, uskraćujući im određena prava i slobode, rizikujući time da režim bude označen kao nedemokratski, tj. militantna demokratija. Summary: The democratic system of states is the dominant mode of political organization in the modern world. Like other forms of government, democracy also exhibits certain weaknesses, including the perversion of the public and the dangers of self-destruction of democracy. The establishment and operation of political parties, as a political force and an integral part of the political process, rests on one of the long-recognized rights - the right to associate. As long as the goals of a political party are democratic, there is no problem, but when one political group uses democratic mechanisms and seizes power and then establishes an undemocratic regime, it establishes anabsolute socio-historical truth (national-socialism, fascism, Bolshevism) that transforms into a governing ideology, and everyone who disagrees with it are called "political enemies" - not only is a different opinion not tolerated, but suppressed, forbidden and harshly sanctioned. The question arises whether democracy can be abolished in a democratic way? Tolerance and non-exclusivity of democratic order against any idea, program and propagated social "truth" leads to dangers of self-destruction of democracy. The aim of this paper is to point out the problem of preserving democracy by undemocratic means. The concept and goals of "militant democracy" are analyzed, as well as the merits of using this institute to protect democracy from its enemies. Mechanisms for protecting a democratic society are considered in situations where one uses rights and freedoms to undermine and destroy democracy by analyzing both diametrically opposite solutions - by defining a democratic regime to be tolerant and remain democratic until its destruction, ie. inclusive democracy or by opposing those who seek to destroy it by depriving them of certain rights and freedoms, risking the regime as undemocratic, ie. militant democracy. Ključne reči: zaštita demokratije, militantna demokratija, inkluzivna demokratija, političke stranke. Keywords: democracy protection, militant democracy, inclusive democracy, political parties. 1552100 978-86-6019-104-7 91552100 22362377 2024-09-24T10:30:31.978Z 44 yes 46 Olgica Milošević Fakultet za primenjeni menadžment ekonomiju i finansije, Beograd, Univerzitet Privredna akademija u Novom Sadu; Faculty of Applied Management, Economics and Finance, Belgrade, University of Economics Academy in Novi Sad Svetlana Marković Univerzitet Privredna akademija u Novom Sadu; University of Economics Academy in Novi Sad person 0000-0003-2776-6519 application/pdf 731601 https://unilib.phaidrabg.rs/o:5395 no yes 16 70 92000004 211A01 Uloga države i prava u XXI veku: zbornik radova sa XVII međunarodnog naučnog skupa " Pravnički dani - prof. dr Slavko Carić " 17 112 126 Novi Sad: Univerzitet Privredna akademija, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe 2020