o:5393 Pravo Evropske unije – novo „rimsko pravo“ 21. Veka? European union law – new „roman law“ of the 21 st century? sr Sažetak: Kada je 1951. godine u Parizu šest država potpisalo Ugovor o osnivanju Evropske zajednice za ugalj i čelik i započelo proces evropskog ujedinjenja, malo ko je mogao pretpostaviti da će nepunih sedamdesetih godina kasnije Evropska unija postati dominantan ekonomski, politički i bezbednosni entitet u Evropi sa 27 država članica. Danas Evropska unija predstavlja najbogatije tržište na svetu sa preko 450 miliona stanovnika. Zahvaljujući tome Evropska unija je u svoju gravitaciono polje privukla većinu evropskih država, kao i zemlje sa prostora Južnog Mediterana i Bliskog istoka. Gotovo sa svim tim zemljama Evropska unija ima zaključene sporazume o pridruživanju ili sporazume o saradnji koji predviđaju različite vidove ekonomskih i političkih integracija. Bez izuzetka svi ovi sporazumi predviđaju obavezu za treće zemlje da u određenom obimu usklade svoje zakonodavstvo sa pravnim tekovinama EU, pre svega u oblastima koje se odnose na trgovinu. Međutim, usaglašavanje propisa nije ograničeno samo na trgovinu i trgovinska pitanja. Države članica EFTA su prihvatile obavezu usaglašavanja zakonodavstva u oblastima: viza, azila, migracija, kontrole spoljnih granica, policijske i pravosudne saradnje što im je omogućilo da postanu deo Šengenskog sistema. Druge zemlje nalaze se u procesu pristupanja EU ili su za to izrazile nameru: zemlje Zapadnog Balkana, Turska, zemlje Istočnog partnerstva. Od njih se očekuje da u potpunosti harmonizuju svoja zakonodavstva sa pravnim tekovnima EU. Imajući sve ovo u vidu može se reći da pravno dejstvo propisa EU prevazilazi granice EU, ali i evropskog kontinenta. U ovom radu autor razmatra fenomen primene prava EU van njenih granica i pravi određene paralele sa rimskim pravom. Summary: When six states signed the Treaty establishing the European Coal and Steel Community in Paris in 1951 and began the process of European unification, few could have guessed that, almost seventy years later, the European Union would become the dominant economic, political and security entity in Europe with 27 Member State. Today, the European Union is the largest and richest market in the world with a population of 500 million. As a result, the European Union has attracted most European countries, as well as countries from the Southern Mediterranean and the Middle East, into its gravitational field. Almost with all these countries, the European Union has concluded association agreements or co-operation agreements that provide for different types of economic and political integration. Without exception, all these agreements provide for an obligation for third countries to align their legislation with the EU acquis to a certain extent, especially in trade-related areas. However, harmonization of law is not limited to trade and trade issues. The EFTA Member States have accepted the obligation to harmonize legislation in the areas of visa, asylum, migration, external border controls, police and judicial cooperation, which have enabled them to become part of the Schengen system. In addition, some countries are in the process of accession to the EU or have expressed their intention to do so: Western Balkan countries, Turkey, Eastern Partnership countries. They are expected to fully harmonize their legislation with the EU acquis. With all this in mind, it can be said that the legal effect of EU regulations goes beyond the borders of the EU and the European continent. In this paper the author examines the phenomenon of the application of EU law beyond its borders and draws some parallels with Roman law. Ključne reči: Pravo Evropske unije, Rimsko pravo, harmonizacija prava, sporazumi o pridruživanju Keywords: European Union law, Roman law, harmonization of law, association agreements 1552100 978-86-6019-104-7 91552100 22681353 2024-09-24T10:13:07.783Z 44 yes 46 Vladimir Medović Pravni fakultet u Novom Sadu, Univerzitet Privredna akademija u Novom Sadu ;The Faculty of Law for Commerce and Judiciary in Novi Sad, The University of Business Academy in Novi Sad 5994599 0000-0001-5709-1538 application/pdf 691354 https://unilib.phaidrabg.rs/o:5393 no yes 16 70 92000004 211A01 Uloga države i prava u XXI veku: zbornik radova sa XVII međunarodnog naučnog skupa " Pravnički dani - prof. dr Slavko Carić " 17 325 334 Novi Sad: Univerzitet Privredna akademija, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe 2020