Ključne reči: sloboda izbora, ljudska prava, covid-19, ideologija, interpelacija, vakcinacija Keywords: freedom of choice, human rights, Covid-19, ideology, interpellation, vaccination https://unilib.phaidrabg.rs/o:5278 cobiss: 48065545 ISBN: 978-86-86121-45-5 application/pdf 368531 bytes XVIII međunarodni naučni skup „Pravnički dani – Prof. dr Slavko Carić“ ,, PRAVO I DRUŠTVO U USLOVIMA PANDEMIJE “ volume: 18 startpage: 76 endpage: 83 http://creativecommons.org/licenses/by/4.0/legalcode info:eu-repo/semantics/conferenceProceedings Damnjanović, Srđan 2021 Novi Sad: Univerzitet Privredna akademija, Pravni fakultet za privredu i pravosuđe Pandemija u društvu slobode izbora Pandemic in a society of freedom of choice Sažetak: Tokom pandemije kovida 19 suočeni smo sa više izazova vezanih za pravo na slobodu izbora. Slobodau svomnajopštijem smislu podrazumeva slobodu izborakao sposobnost čoveka da bira između različitih mogućnosti i da suvereno donosi odluke. Na tom temelju uzdiže se i Aristotelov sud: sloboda je namera ili izbor „stvari koje su u našoj moći i koje su ostvarive”. Sloboda izbora pripada etičkim vrednostima koje se zakonski štite i obezbeđuju, bez obzira na drugi deo Aristotelove definicije, koji naglašava ostvarivost, dostižnost i kompetentnost. Zbog potrebe da se regulisanje delovanja ne prepusti stihiji, država određuje društvene pravnopolitičke norme čije nepoštovanje sankcioniše. Sankcija može da se kosi sa slobodom izbora, a može i da je podrži. Međutim, dešava se i da je pravna norma na višem civilizacijskom nivou u odnosu na određeni moralni sistem, kao što su to na primer bili zakoni o obaveznoj vakcinaciji. Sloboda izbora zato funkcioniše kao ideološko pokriće za niz dugoročnih problema koji se tiču odnosa društva i bolesti (na primer stope smrtnosti i obrazaca raspodele dohotka), ili funkcioniše prevashodno na nivou interpelacije - kao diskurs koji proizvodi subjekte. Summary: During the Covid-19 pandemic we have faced different challenges related to freedom of choice. Freedom in its most general sense implies freedom of choice as a man’s ability to choose among different possibilities and make independent decisions. This makes the essence of Aristotle’s notorious statement: freedom is an intention or choice of “things that are in our power and that are accomplishable.” Freedom of choice is an ethical value which is protected and guaranteed by law, although the other part of Aristotle’s definition stresses achievability, attainability and competence. In order to regulate activities, a state defines social legal and political norms and sanctions any kind of disobedience which may both contradict and maintain the freedom of choice. However, it also happens that a legal norm is on a higher level of civilization development than a certain ethical system, as is the case with mandatory vaccination laws. The freedom of choice thus functions as an ideological excuse for a number of long-term problems connected to the relation between a society and disease (mortality rate and income distribution, for example), or primarily on the level of interpellation – as a discourse which produces subjects. srp